Kablolardaki iletken tipleri

Kablolardaki iletken tipleri

 undefined

İletken Nedir ?

             
1. İLETKEN nedir?
 
Elektrik enerjisini iletmekte kullanılan bir veya birden çok telden meydana gelen, yalıtılmış veya yalıtılmamış tel veya tel demetidir.
 
2.İLETKEN ‘de kullanılan malzemeler nelerdir?
 
Malzeme, kablonun kullanım şekli ve amacına yönelik olarak seçilmelidir. Genel olarak; Alçak Gerilim bina içi tesisat kablolarında: Bakır, Alçak Gerilim ve Orta Gerilim Enerji kablolarında: Bakır veya aluminyum, Yüksek Gerilim yeraltı ve denizaltı kablolarında: Bakır veya aluminyum, Yüksek Gerilim havai hat kablolarında: Çelik özlü aluminyum İletlenler kullanılmaktadır.
 
Bazı metallerin elektriksel ve ısıl özelliklerinin karşılaştırması
 
undefined
 
DÜNYADA BAKIR TEL STANDARTLARININ TARİHÇESİ
 
Bakır tellerin elektriksel özellikleri, IASC ‘nin 1913 yılında kurulması ile yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen değerler, IEC tarafından 1925 yılında standart olarak kabul edilmiş ve ilk olarak IEC 28 standardında yayınlanmıştır.
 
undefined
 
TÜRKİYE’DE KABLO VE İLETKEN STANDARTLARININ GELİŞİMİ VE TARİHÇESİ
 
1960 yılı sonlarında TSE ‘nin kurulması ile birlikte, 1965 yılında IEC 28 standardı Türkçe ‘ye çevrilerek TS 288 numarası ile yayınlanmıştır.
 
undefined
 
Sektörün gelişmesi ve standartların yaygınlaştırılması kapsamında yapılan çalışmalar sonucunda 1973 yılında TS 1 “Elektrikte Kullanılan Bakır Teller ” standart olarak kabul edilerek yayınlanmıştır.
 
undefined
 
Gelişen pazar ve AB standartlarının yaygınlaşması  sonrasında CENELEC standartlarının (HD, EN, v.s)  zamanla yaygınlaşması ile ulusal standartlar iptal  edilerek yerlerine EN standartları yayınlanmaya  başlanmıştır.
 
Bu kapsamda, ulusal standartlarımız; TS 2, TS 16,  TS 17 ve TS 18 standartları iptal edilerek TS EN  13602 standardı yayınlanmıştır.
 
Enerji kablolarında genellikle Cu-ETP, sinyal ve  haberleşme kablolarında Cu-OF tipi bakır  kullanılması tavsiye edilmektedir.
 
Bakır tellerin fiziksel özellikleri EN 13602 Çizelge  2‘de tanımlanmaktadır.
 
Çizelge 2
Bakır tellerin fiziksel özellikleri
 
undefined
 
Bakır tellerin mekanik özellikleri EN 13602 Çizelge  3‘te tanımlanmaktadır.
 
Çizelge 3
Bakır tellerin mekanik özellikleri
 
undefined
 
Bakır tellerin elektriksel özellikleri EN 13602  Çizelge 5‘te tanımlanmaktadır.
 
Çizelge 5
Bakır tellerin elektriksel özellikleri  
 
undefined
 

İLETKEN tipleri nelerdir?

3. İLETKEN tipleri nelerdir?
Enerji kablolarında kullanılan bakır iletkenler  genellikle IEC 60228 standardına göre veya bu  standart referans alınarak hazırlanan ulusal  standartlara göre üretilmektedirler.
 
TSE‘de bu standardı olduğu gibi Türkçe’leştirerek TS EN 60228 numarası ile 2005 yılında  yayınlamıştır.
 
İletkenler kullanım amacına yönelik olarak;
 
       
  • Sınıf 1: Katı iletkenler
  •    
  • Sınıf 2: Örgülü iletkenler
  •    
  • Sınıf 5: Bükülgen iletkenler
  •    
  • Sınıf 6: Bükülgenliği Sınıf 5’den daha fazla  iletkenler
şeklinde 4 kategoriye ayrılmaktadır.
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Sınıf 1 (Katı iletkenler)
Kullanım yerine yönelik olarak çıplak veya metal  kaplamalı olarak yuvarlak tek telden ve genellikle  0,5 - 16 mm² aralığında üretilirler.
 
Hangi kablo tipleri Sınıf 1 iletkenlidir?
H05V-U, H07V-U, H05Z1-U, H07Z1-U ve iletken  kesiti ≤ 16 mm² olan, NVV, YVV, YVMV, YVOV,  NHXMH, N2XH, N2XCH, N2XRH, N2XY, N2XCY,  N2XRY tipi kablo iletkenleri farklı talep olmadığı  sürece Sınıf 1 iletkenli olarak üretilirler.
 
undefined
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Tek tel çapı aşağıdaki formulle hesaplanabilir.
 
undefined
 
Olması gereken en büyük DC dirençleri TS EN  60228 Çizelge 1 ve en büyük iletken çapları TS EN  60228 Çizelge C.1’de belirtilmektedir. İlgili  çizelgeler aşağıdadır:
 
Çizelge 1
Tek ve çok damarlı kablolar için Sınıf 1 katı  iletkenler
 
undefined
 
Çizelge C1
Sınıf 1 katı iletkenler için en büyük iletken  çapları
 
undefined
 
Sınıf 2 (Örgülü iletkenler)
 
Kullanım yerine yönelik olarak çıplak veya metal  kaplamalı olarak yuvarlak, yuvarlak sıkıştırılmış  veya sektör formunda;
 
Yuvarlak; 0,5 – 1200 mm² kesit aralığında, Yuvarlak sıkıştırılmış; 16 – 1200 mm² kesit  aralığında üretilirler.
Sınıf 2 (Örgülü iletkenler)
 
undefined
 
Sektör formunda; 35 – 400 mm² kesit aralığında  üretilebilirler.
 
undefined
 
Sektör formundaki iletkenli kabloların Türkiye’de  kullanımı yaygın olmamakla birlikte orta ve kuzey  avrupa ülkelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
 
Hangi kablo tipleri Sınıf 2 iletkenlidir?
AG bina içi ve pano kabloları,
 
undefined
 
H05V-R, H07V-R, H05Z1-R, H07Z1-R ve AG bina  içi ve dışında kullanılan güç ve kumanda kabloları,  iletken kesiti > 16 mm² olan, NVV, YVV, YVMV,  YVŞV, N2XH, N2XCH, N2XRH, N2XY, N2XCY,  N2XRY
 
undefined
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Ekranlı ve ekransız gemi kabloları, 1XZ1-R, 1XC4Z1-R, 1J2XC4Z1-R
 
undefined
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
OG ve YG kabloları, YE3SV, YE3SHŞV, YE3S(AL)E
 
undefined
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Hangi kablo tipleri Sınıf 2 iletkenlidir?
 
       
  • Çizelge 2. ‘de tanımlanan en büyük DC dirence  uygunluk,
  •    
  • Çizelge 2. ‘de tanımlanan en az tel sayısına  uygunluk,
  •    
  • Çizelge C.1‘de tanımlanan en büyük iletken çapına  uygunluk.
 
Çizelge 2
Tek ve çok damarlı kablolar için Sınıf 2 örgülü  iletkenler
 
undefined
 
Sınıf 5 ve Sınıf 6 (Bükülgen iletkenler)
 
Kullanım yerine yönelik olarak çıplak veya metal  kaplanmış halde, yuvarlak olarak üretilirler.
 
Genellikle bükme yarıçapı düşük veya hareketli  tesislerde kullanılmaktadırlar
 
Sınıf 5 iletkenli kablo tipleri nelerdir?
 
H05V-K, H07V-K, H05Z1-K, H07Z1-K, H03VV-F,  H05VV-F, H05VV5-F, H05VVC4V5-K, H05VVH6-F, H05RR-F,  H07RN-F, 052XZ1-F
undefined
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
 
Hangi kablo tipleri Sınıf 6 iletkenlidir?
 
H01N2-D, H01N2-E
 
undefined
 
Daha fazla bilgi için tıklayınız.
 
Sınıf 5 iletkenler neden F veya K şeklinde  rumuzlandırılmaktadır?
F - Hareketli kullanıma izin verilen kablolar,
K - Hareketli kullanıma izin verilmeyen kablolar.
 
Sınıf 5 ve Sınıf 6 iletkenlerde nelere dikkat  edilmelidir?
 
       
  • Çizelge 3 ve 4‘te tanımlanan en büyük DC dirence  uygunluk,
  •    
  • Çizelge 3 ve 4‘te tanımlanan en büyük tel çapına  uygunluk,
  •    
  • Çizelge C.1‘de tanımlanan en büyük iletken çapına  uygunluk.
 
Çizelge 3.
Tek ve çok damarlı kablolar için Sınıf 5  bükülgen iletkenler
 
undefined
 
Çizelge 4.
Tek ve çok damarlı kablolar için Sınıf 6  bükülgen iletkenler
 
undefined
 

İletişim

İlgili Döküman
 
Yazar
Bilal Özdemir
Tel: 0224 270 30 53
E-posta: bilal.ozdemir@prysmiangroup.com
 
Referanslar 
1 TS EN 13602 “Bakır ve bakır alaşımları - Çekilmiş  yuvarlak kesitli bakır tel - Elektriksel iletkenlerin  imalatı için”
2 TS EN 60228 “Kablolar - Yalıtılmış kabloların iletkenleri"
 
Prysmian Group Türkiye Hakkında
Prysmian Group Türkiye; merkezi 1964 yılından bu yana, Mudanya’da (Bursa) yer alan Türk Prysmian Kablo ve Sistemleri A.Ş. ile 2011 yılında gruba dahil olan Draka Comteq Kablo ve Ltd.Şti. ve Draka İstanbul Asansör İth. İhr. Üretim Tic. Ltd. Şti. firmalarından oluşmaktadır. Prysmian Group Türkiye bünyesinde, bugün yaklaşık 550 kişi çalışmaktadır. Prysmian Group Türkiye’nin ürün yelpazesi kapsamında 220 kV'a kadar olan tüm enerji kabloları, 3.600 çifte kadar bakır iletkenli haberleşme kabloları ile fiber optik kabloları bulunmaktadır. Ayrıca, Draka ile, sadece ana ortaklar seviyesinde gerçekleşen birleşme sonucunda, demiryolu sinyalizasyon kabloları, asansör sistemleri, stüdyo broadcast kabloları ve özel kablolar ürün yelpazesine eklenmiştir. Prysmian Group içinde öncelikli bir ihracat merkezi olan ve 2013 yılında toplam yaklaşık 822 milyon TL olan cirosunun %34’ünü ihraç eden Türk Prysmian Kablo, Borsa İstanbul’da işlem görmektedir.